Στήβεν Κινγκ – H εγγράματη Αμερική

[Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό Δέκατα, τ. 12, Χειμώνας 2008, σελ. 170.]

H εγγράματη Αμερική

Με τον Τζόναθαν Φράνζεν και τους κολλητούς του να πλουτίζουν, οι καιροί είναι χαλεποί για τύπους σαν εμένα.

 
Ένα φανταστικό δοκίμιο του Στήβεν Κινγκ.

[Μετάφραση: Γιώργος Κυριαζής]

 

Δεν μου άρεσε ιδιαίτερα το Οι Διορθώσεις – το βρήκα συγκαταβατικό και αυτάρεσκο – αλλά ο αναγνώστης του θα το έβρισκε δύσκολο, νομίζω, να μην ανταποκριθεί στο ύφος και τη γλώσσα του. Αυτά τα δύο ήταν τα στοιχεία που με έκαναν να συνεχίζω να κρατώ το βιβλίο στα χέρια μου, την ώρα που είχα την παρόρμηση – και δεν λέω ψέματα – να το πετάξω στην άλλη άκρη του δωματίου (και μετά, ίσως, να το κατουρήσω). Αυτή η εκπληκτική χρήση της γλώσσας φαίνεται επίσης στη συλλογή δοκιμίων του Τζόναθαν Φράνζεν (How to Be Alone), και ιδού τι καλό έχει: αυτή η εξοργιστική νεοϋορκέζικη συμπεριφορά του τύπου «είμαι πιο έξυπνος από σένα, πιο εκλεπτυσμένος από σένα, πιο καλοδιαβασμένος από σένα, και γενικά καλύτερος από σένα», που σου ψιθυρίζουν τα βιβλία του τουλάχιστον μια φορά σε κάθε σελίδα, εδώ λείπει.

 
Λείπει επίσης η αίσθηση της κωμικής στριμάδας, τουλάχιστον προς το παρόν (ο κ. Φράνζεν ίσως είναι από εκείνους τους ανθρώπους που νιώθουν πως οφείλουν να παίζουν το ρόλο του έξυπνου τύπου που είναι κουρασμένος από τον κόσμο μόνο στα μυθιστορήματά τους). Υπάρχει, μάλιστα, κάτι το σχεδόν χαριτωμένο στη μόνιμη ανάγκη του να μετρά συνεχώς τον δημιουργικό του πυρετό. Τι κάνει σήμερα ο Τζόναθαν; ρωτά τον εαυτό του ξανά και ξανά. Θα μπορέσει ο Τζόναθαν να γράψει αύριο, παρά το ίντερνετ, παρά την κατάπτωση της καλλιτεχνικής ευαισθησίας, και παρά την όλο και πιο δημοφιλή άποψη ότι η τηλεόραση μπορεί και να είναι σημαντική για τον πολιτισμό;

 
Η άποψη στην οποία ο κ. Φράνζεν επανέρχεται ξανά και ξανά σ’ αυτά τα δοκίμια (και μάλιστα με την εμμονή ενός παιδιού που μόλις έχασε το πρώτο του δόντι) είναι ότι η σοβαρή λογοτεχνία δεν μετράει πια στην Αμερική, και ότι αυτοί που γράφουν σοβαρή λογοτεχνία έχουν χάσει το αναγνωστικό τους κοινό. Ότι στην ουσία μιλούν μόνο στον εαυτό τους, και σε κανέναν άλλο. Αναρωτήθηκα αν όντως ισχύει κάτι τέτοιο για αυτό που ο Ρ.Τ. Φράνκλιν, συγγραφέας του American Intelligence and Creativity αποκαλεί την «πιο εγγράμματη κοινωνία που έχει υπάρξει ποτέ στον πλανήτη».1 Έτσι, έκανα κάποια έρευνα, και φαίνεται πως οι φόβοι του κ. Φράνζεν ότι δεν απευθύνεται σε κανέναν άλλο παρά μόνο στον εαυτό του και στους ομοίους του (αν και υποπτεύεται κανείς ότι, βαθιά μέσα του, ο κ. Φράνζεν δεν πιστεύει πως υπάρχουν όμοιοί του) είναι αβάσιμοι. Θα έλεγα μάλιστα ότι, αντίθετα, έχει βγάλει αρκετά από αυτή την ιστορία.

 
Ας ξεκινήσουμε με τον Οδυσσέα, την αφήγηση του Τζέιμς Τζόις για τη μεγάλη μέρα του Λέοπολντ Μπλουμ. Το 1998, πουλήθηκαν 81 εκατομμύρια αντίτυπα του Οδυσσέα – όχι σε όλο τον κόσμο, αλλά μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες.2 Καθώς στην Αμερική κατοικούν περίπου 290 εκατομμύρια άνθρωποι,3 η αναλογία είναι ένα αντίτυπο του Οδυσσέα ανά τρεισήμισι Αμερικανούς. Νομίζω πως ο κ. Φράνζεν θα πρέπει να παραδεχτεί πως, αν μιλάμε για σοβαρή λογοτεχνία, ο Οδυσσέας αποτελεί πρότυπο.4 Και, αν θέλουμε να μιλήσουμε στη γλώσσα της αγοράς, «έχει σπάσει ταμεία».

 
Αναρωτήθηκα πώς γίνεται και τόσο πολλά αντίτυπα του Οδυσσέα – που θεωρείται, γενικά, δύσκολο βιβλίο – πουλήθηκαν μέσα σε μια μόνο χρονιά. Αν και δεν μπορώ να δώσω κάποια οριστική απάντηση σ’ αυτή την ερώτηση, σίγουρα είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι το εν λόγω βιβλίο διδάσκεται στην Αμερική σε πάνω από 700 λύκεια, και σε περίπου 30 γυμνάσια.5 Στο άρθρο του για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στους εφήβους, ο Τζάστιν Ρηβ λέει πως «το τσιγάρο και το ποτό είναι συνήθειες που είναι δύσκολο να αποκτήσει κανείς, αλλά, αφού τις αποκτήσει, είναι ακόμη πιο δύσκολο να τις αποβάλλει. Το ίδιο συμβαίνει και με τα μεγάλα λογοτεχνικά έργα, που αποτελούν, ας το παραδεχτούμε, το Jim Beam του μυαλού».6

 

Αν του ζητηθεί να ονομάσει τα μυθιστορήματα που διαβάζουν οι περισσότεροι μαθητές, ένας απόφοιτος λυκείου της εποχής του ’50 ή του ’60 μάλλον θα αναφέρει βιβλία «για εφήβους», όπως το Red Badge of Courage, το Ο Γέρος και η Θάλασσα, και το Are you there, God? It’s Me, Margaret. Δύσκολα θα τους φανταζόταν κανείς να διαβάζουν την Τελευταία Έξοδο για το Μπρούκλιν του Χιούμπερτ Σέλμπι Τζούνιορ (60 εκατομμύρια αντίτυπα το 1998)7 ή Το Τούνελ του Γουίλιαμ Χ. Γκας (40 εκατομμύρια αντίτυπα το 1998),8 αλλά οι αριθμοί δεν λένε ψέματα, ούτε και τα προγράμματα διδακτέας ύλης. Όταν ρωτήθηκε για το Τούνελ, η Άντρια Γκέρνετ, δεκαεπτάχρονη μαθήτρια στο Λύκειο του Μπερλίν (στο Νιου Χάμπσιρ), απάντησε: «Στην αρχή ήταν δύσκολο, αλλά μόλις ο τύπος άρχισε να σκάβει το τούνελ, ήταν πολύ εύκολο να δει κανείς τον κολπικό συμβολισμό, εκτός αν είναι μεταφροϋδικός. Ο κ. Γιάρντλι [καθηγητής σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας στο Λύκειο του Μπερλίν] μας βοήθησε πολύ, και αναπαραστήσαμε την κορύφωση του έργου μέσα στην τάξη. Είχε πλάκα, αν και η μαμά μου εξοργίστηκε που πήρα στο σχολείο τη σιφονιέρα μου, και ο επιστάτης είπε ότι θα πρέπει να καθαρίσουμε μόνοι μας όλο αυτό το χώμα».9 Επίσης, τόνισε ότι, αφότου διάβασε τον κ. Γκας, «η Ντανιέλ Στηλ και η Β.Κ. Άντριους έμοιαζαν βαρετές».10 Είναι φανερό πως ο μέσος Αμερικανός αναγνώστης έχει αρχίσει να μοιράζεται την αυξανόμενη δίψα της Άντρια για τη σοβαρή λογοτεχνία (την οποία, στην επιστολή της, αποκαλεί χαριτωμένα «το αυθεντικό πράγμα». Πέρυσι, στην Αμερική, ο Ήσυχος Αμερικανός του Γκράχαμ Γκρην πούλησε 110 εκατομμύρια αντίτυπα. Θα μπορούσε να το συγκρίνει κανείς αυτό με τα βιβλία της δεσποινίδας Στηλ, που, όλα μαζί, πούλησαν λιγότερο από ένα εκατομμύριο αντίτυπα. Το μυθιστόρημα του κ. Φράνζεν Οι Διορθώσεις πούλησε περισσότερο από 80 εκατομμύρια αντίτυπα11 και, αν αυτό οφείλεται εν μέρει στην ιστορία με την Όπρα12, τι να πούμε για το προηγούμενο μυθιστόρημα του κ. Φράνζεν (Strong Motion), το οποίο πούλησε 14 εκατομμύρια αντίτυπα μέσα σε ένα μόνο μήνα;13

 
Σίγουρα, τέτοιες πωλήσεις έχουν αλλάξει την αντίληψη ότι οι σοβαροί μυθιστοριογράφοι ζουν μέσα στη φτώχεια. Ο Γουίλιαμ Χ. Γκας, για παράδειγμα, έχει μετακομίσει στο Νασάου, ένα διαβόητο φορολογικό παράδεισο, και στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς ο κ. Φράνζεν αγόρασε, μακριά από τα φώτα της διασημότητας, ένα νησί στο Ν. Ειρηνικό14. Σύμφωνα με το περιοδικό Forbes, το Φθινόπωρο του 2000 ο πασίγνωστος επιχειρηματίας της Νέας Υόρκης Ντόναλντ Τραμπ πήρε για συνεταίρο την μυθιστοριογράφο Τζόις Κάρολ Όουτς· όταν μπήκε στην ομάδα του, οι Επιχειρήσεις Τραμπ μετονομάστηκαν σε Επιχειρήσεις Μαλβέινι.15

 
Με δεδομένα τέτοια νούμερα (και μια τέτοια ολοφάνερη επανάκαμψη της σοβαρής λογοτεχνίας στην αγορά), έχει το δικαίωμα να αναρωτηθεί κανείς γιατί επιβιώνει ακόμη ο μύθος του συγγραφέα ως «φωνής βοώντος εν τη ερήμω». Υπάρχουν πολλές απαντήσεις σ’ αυτή την ερώτηση. Μία απ’ αυτές έχει σχέση με απλά, πρακτικά ζητήματα. Όπως εξομολογήθηκε πρόσφατα η Σίνθια Όζικ σε μια συνέντευξή της, «αν οι συγγενείς μου ήξεραν ότι βγάζω περισσότερα χρήματα από τον Τομ Κλάνσι, την Σου Γκράφτον και τον Τζον Γκρίσαμ μαζί, δεν θα με άφηναν σε ησυχία».16 Και ο Κόρμακ Μακάρθι πρόσθεσε «αυτή την εποχή ασχολούμαι περισσότερο με την εφορία, παρά με το νέο μου βιβλίο, παρόλο που δεν υπήρξε τίποτε το ύποπτο στην αγορά ολόκληρου του Ελ Πάσο· ήταν μια απλή εννιάχρονη μίσθωση με οψιόν αγοράς».17 Και ο συγγραφέας Ίαν Μακγιούαν περιγράφει την αγορά της δισκογραφικής EMI όχι σαν επιχειρηματική απόφαση – «οι συγγραφείς είναι πολύ κακοί επιχειρηματίες», τονίζει, μ’ ένα πικρόχολο χαμόγελο18 – αλλά σαν «απόφαση της καρδιάς». Και, όταν ρωτήθηκε για την απόφασή της να αγοράσει μια έκταση που, στην ουσία, ήταν ολόκληρη η ανατολική Μοντάνα, η Άνι Πρου έδωσε τη λακωνική απάντηση: «μπίζνες, φίλε».19

 
Ιστορικά, ο πλούτος έχει κάνει τους συγγραφείς να νιώθουν άβολα. («Το χρήμα είναι το συγγραφικό μπλοκάρισμα σε χρώμα πράσινο», έγραψε κάποτε ο Τσαρλς Ντίκενς στον Γουίλκι Κόλινς, και φημολογείται πως ο Κόλινς απάντησε «στείλε μου τα παστέλ σου, Τσακ».)20 Αυτό ποτέ δεν αλήθευε για τους εύκολα αναγνωρίσιμους «δημοφιλείς» συγγραφείς (θα ασχοληθούμε με αυτούς σε λίγο), αλλά η εσφαλμένη αντίληψη ότι το χρήμα καταστρέφει τη σοβαρή σκέψη εξακολουθεί να υπάρχει. Αυτός είναι μάλλον ο λόγος που μυθιστορήματα όπως το Άντα, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, δεν έχουν μπει ποτέ στη λίστα των «ευπώλητων» της USA Today, παρότι πουλάει πάνω από 9 εκατομμύρια αντίτυπα το χρόνο.21 Ένας κριτικός, μάλιστα, το έχει αποκαλέσει «Οι Γέφυρες του Μάντισον για έξυπνους ανθρώπους».22 Η αλήθεια είναι, πολύ απλά, η εξής: Μια ισχυρή ομάδα «σοβαρών μυθιστοριογράφων» έχουν αγοράσει όλες τις μεγάλες εφημερίδες και τις ιστοσελίδες που δημοσιεύουν λίστες με τα «ευπώλητα», και όποιο μυθιστόρημα θεωρείται πολύ «λογοτεχνικό», αποκλείεται από αυτές τις λίστες. Όταν της ζητήθηκε να εξηγήσει το σκεπτικό αυτής της απόφασης, η Άνι Πρου – που, μαζί με την Σίνθια Όζικ, τον Ντον ντε Λίλο και τον Τζον Απντάικ τώρα έχουν στην κατοχή τους την Wall Street Journal – απάντησε λακωνικά: «μπίζνες, φίλε».23

 
Πού, μπορεί να ρωτήσετε, βρίσκονται οι πιο αναγνωρισμένοι «ευπώλητοι» συγγραφείς σ’ αυτή την εξίσωση; Πού είναι ο Κλάιβ Κάσλερ, η Αν Ράις, ο Τζόναθαν Κέλερμαν; Πού είναι οι «νέοι στο κόλπο» Ντένις Λεχέιν και Μάικλ Κόνολι;

 
Και πού είναι ο Στήβεν Κινγκ;

 
Λοιπόν, φίλε, θα σου το εξηγήσω ως εξής: Μπορεί να με έχεις δει να φωτογραφίζομαι πάνω σε μια παλιά Χάρλεϊ Ντέιβιντσον Σοφτέιλ, αλλά αυτή είναι μισθωμένη από το κατάστημα της Χάρλεϊ στο Μέιν («The Boys with the Toys»). Μπορεί να με έχεις δει στο τιμόνι μιας Μερτσέντες, αλλά κι αυτή μισθωμένη είναι. Το μοναδικό όχημα που μου ανήκει είναι ένα ημιφορτηγό Ντοτζ Ραμ ενός έτους, που το αγόρασα στις μεγάλες εκπτώσεις του τέλους της χρονιάς στο Μακντόναλντ Μότορς στο δυτικό Μέιν. Όπως σχεδόν κάθε δημοφιλής συγγραφέας στην Αμερική, το κύριο εισόδημά μου είναι μια επιχορήγηση 12 χιλιάδων δολαρίων το μήνα (μετά βίας φτάνω τις εκατό χιλιάδες το χρόνο καθαρά). Την επιταγή αυτή την παίρνω από την επιχείρηση Literature ‘R’ Us, μια εταιρία που εδρεύει στις Μπαχάμες.24 Πρόεδρος αυτή της εταιρίας είναι η ίδια η δεσποινίς «μπίζνες, φίλε», η Άνι Πρου. Η ταμίας που υπογράφει τις επιταγές μου (η υπογραφή είναι δυσανάγνωστη) φαίνεται πως είναι η Μάργκαρετ Ντραμπλ.
Όσο για το τελευταίο μου μυθιστόρημα, το Από μια Μπιούικ 8, πούλησε μόλις κάτι παραπάνω από χίλια αντίτυπα.25

 
Μετά από αυτή την εξευτελιστική παραδοχή, κανονικά δεν θα χρειαζόταν να πω έξω από τα δόντια τι συμβαίνει, αλλά για όσους από σας είναι κάπως «αργοί»26, ιδού: Οι αποκαλούμενοι «δημοφιλείς μυθιστοριογράφοι» της Αμερικής είναι στην πραγματικότητα βιτρίνες που δημιουργήθηκαν έτσι ώστε η τηλεόραση και ο τύπος να έχουν κάποιους να ενοχλούν όποτε διαθέτουν 5 περισσευούμενα λεπτά στο τέλος των βραδινών ειδήσεων ή λίγο κενό χώρο στα ένθετα για τις τέχνες και τη διασκέδαση των κυριακάτικων εφημερίδων. Όπως το θέτει πολύ περιεκτικά η Μάργκαρετ Άτγουντ, «γιατί να θέλω να δώσω συνέντευξη σε κάποιον δημοσιογραφίσκο, τη στιγμή που προσπαθώ να γράψω ένα μυθιστόρημα; Κάτι τέτοιο θα ήταν παράλογο».27

 
Σε προσωπικό επίπεδο, πρέπει να παραδεχτώ ότι πολύ θα ήθελα τα βιβλία μου να πουλάνε περισσότερο, αλλά μερικές φορές βοηθάνε και οι ταινίες. Χάρη στην ταινία του Φρανκ Ντάραμποντ Το Πράσινο Μίλι, για παράδειγμα, το ομώνυμο μυθιστόρημά μου πούλησε 15 χιλιάδες αντίτυπα παραπάνω.28 Και, όπως παραδέχεται η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, «χωρίς τις ταινίες, ο Χάρι Πότερ θα ήταν παντελώς άγνωστος».29 Εκ πρώτης όψεως, αυτό ακούγεται αστείο, ή απίστευτο. Μετά, όμως, συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις συναντήσει ποτέ κάποιον που να έχει διαβάσει αυτά τα «τρομερά δημοφιλή» μυθιστορήματα. Όπως γράφει στην επιστολή που μου έστειλε η Άντρια Γκέρνετ, «έχω δεκάδες συμμαθητές που έχουν διαβάσει όλα τα βιβλία με τον Χάρι Πότερ, αλλά εγώ δεν είχα χρόνο να ασχοληθώ μ’ αυτά. Είχα να μελετήσω το The Brothers K για το μάθημα, και να διαβάσω διάφορους Κινέζους συγγραφείς στον ελεύθερο χρόνο μου. Ίσως διαβάσω Χάρι Πότερ του χρόνου.30
Το πιο σημαντικό είναι ότι η λογοτεχνία είναι ζωντανή στην Αμερική, και ο Τζόναθαν Φράνζεν δεν χρειάζεται να ανησυχεί (λες και ανησυχούσε ποτέ· όπως σας είπα, όλα είναι μια βιτρίνα, αλλά η πάντοτε δημοφιλής περσόνα του «βασανισμένου καλλιτέχνη» περνάει ακόμη). Και, αν θέλει να συνεχίσει να ανησυχεί, μπορεί να το κάνει μέσα στην Τζάγκουαρ K-type του, καθώς οδηγεί προς το χειμερινό εξοχικό του στο Βέιλ.

 
Το Βέιλ, στο Κολοράντο, μια που το ’φερε η κουβέντα, ανήκει στην ίδια κοινοπραξία συγγραφέων που ανέφερα πιο πριν. Μου αρέσει να φαντάζομαι την Μάργκαρετ Ντραμπλ, τον Ντον ντε Λίλο και τον ίδιο τον κ. Φράνζεν να κατεβαίνουν με τα σκι τους τις χιονισμένες πλαγιές. Και, όσο για το κέρδος που ενέχεται στην αγορά αυτού του υπέροχου θερέτρου, η συγγραφή είναι ένα θέμα. Το Βέιλ, από την άλλη…

 
Αυτό είναι μπίζνες, φίλε.

 
Σημειώσεις
1. Αυτή η παράθεση και η πηγή της – όπως όλες οι υπόλοιπες παραθέσεις και πηγές σ’ αυτό το δοκίμιο – είναι, φυσικά, φανταστικές. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι αυτό, κατά κάποιον τρόπο, ακυρώνει τα επιχειρήματα που περιέχονται στο δοκίμιο, αλλά, καθώς δεν υπάρχουν πραγματικές πηγές που να στηρίζουν αυτά τα επιχειρήματα, μπορώ μόνο να πω ότι αυτό μου φάνηκε αναγκαίο.
2. Μπέβερλι Στοουνχάους κ.ά., «Ετήσια έρευνα», BookScan, Φεβρουάριος 1998, σ.σ. 18-26.
3. Μετρητής Αμερικανικού Πληθυσμού (διαδίκτυο).
4. Τζον Καπ και Τζάστιν Ρηβ, Η Λογοτεχνία είναι αστεία! (Νέα Υόρκη, McGraw-Hill, 1998), σ. 89.
5. Τζάστιν Ρηβ, «Έξυπνα βιβλία, έξυπνα παιδιά», The English Teacher, Vol. LXXV, No. 7, Ιούνιος 1999.
6. Αυτόθι.
7. BookScan.
8. Αυτόθι.
9. Επιστολή της Άντρια Γκέρνετ προς τον Στήβεν Κινγκ, με ημερομηνία 16 Νοεμβρίου, 2002.
10. Αυτόθι.
11. BookScan.
12. Ο κ. Φράνζεν εξέφρασε απροθυμία να συμπεριληφθεί στις επιλογές της Λέσχης Βιβλίου της Όπρα, κάτι που αναστάτωσε τόσο πολύ την κ. Γουίνφρι που, δικαιολογημένα, ακύρωσε το όλο πράγμα.
13. Αύγουστος 2000, γεγονός που έκανε τον Τζορτζ Στίλσμπερι να υποθέσει, στην «Ετήσια έρευνα» του BookScan που δημοσιεύτηκε το Φεβρουάριο του 2001, ότι οι αναγνώστες το είδαν σαν «κυριλέ βιβλίο για την παραλία».
14. Τζέικομπ Φρις, «Σοβαροί συγγραφείς που τα έχουν όλα», Ritzy Hideaways, Vol. 3, No. 2, Οκτώβριος 2001.
15. Σύμφωνα με το BookScan («Ετήσια έρευνα», Φεβρουάριος 2001), το βιβλίο της κ. Όουτς «Οικογένεια Μαλβέινι» πούλησε 40 εκατομμύρια αντίτυπα με σκληρό εξώφυλλο, και άλλα 80 εκατομμύρια αντίτυπα στη χαρτόδετη έκδοση, ξεπερνώντας έτσι τις πωλήσεις του προηγούμενου μπεστ σέλερ της, του Εκείνοι, κατά σχεδόν 30 εκατομμύρια αντίτυπα.
16. Έλεν Πρόσερ, «Το πρόβλημα του να έχεις πάρα πολλά λεφτά», Rich Folks Magazine, Vol. 19, No. 9, Σεπτέμβριος 2000.
17. Αυτόθι.
18. Αυτόθι.
19. Επιστολή της Άνι Πρου προς τον Στήβεν Κινγκ, με ημερομηνία 9 Δεκεμβρίου 2002. (Προσθέτει: «Εύχομαι καλά Χριστούγεννα και πλούσιος ο καινούργιος χρόνος».)
20. Ρίτσαρντ Γούφινγκτον, Ο Ντίκενς και το ζήτημα των χρημάτων (Παρίσι: Paris Literary Press, 1995), σ. 291.
21. BookScan.
22. Τζέικομπ Λαφουντέν, Η λογοτεχνία όπως την βλέπω εγώ (Ραγουέι: New Jersey Literary Press, 1995), σ. 743.
23. Επιστολή της Άνι Πρου στον Στήβεν Κινγκ, όπ.π..
24. Αμερικανικός Οδηγός Φορολογικών Παραδείσων, 2001-2002. Επίσης, Ο Μυστικός Πλούτος της Αμερικής, δημοσιευμένος στο διαδίκτυο, στη σελίδα http://www.stinger.com.
25. Δήλωση Συγγραφικών Δικαιωμάτων Scribner, 9 Νοεμβρίου 2002.
26. Έρικ Πάρτριτζ, Slanguage (Οξφόρδη: Oxford University Press), σ. 1023.
27. Μάργκαρετ Άτγουντ, «Γιατί δεν ασχολούμαι με δημοσιογραφίσκους», The Canadian Quarterly, Vol. 4, No. 4 (σύνολο 16), Χειμώνας 2000.
28. Δήλωση Συγγραφικών Δικαιωμάτων, Scribner και Penguin Putnam, 1999-2001.
29. Άντονι Κρακμπότομ, «Η αλήθεια για τον Χάρι», The Daily Mail, Vol. CCCXXXIX, No. 159, 19 Ιουνίου 2000.
30. Επιστολή της Άντρια Γκέρνετ στον Στήβεν Κινγκ, όπ.π..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

My Spirals

• Hugs and Infinities

Oscar Hokeah

Kiowa/Cherokee

BY THE LEFT HAND...

Brett Kristian

(CALIATH)

A land of ineptitude.

LIBROFILO, a books' aficionado

Γιώργος Κυριαζής

NO14ME

Γιώργος Κυριαζής

Rodia Mixer

Γιώργος Κυριαζής

Ψιλικατζού

Γιώργος Κυριαζής

ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ

Γιώργος Κυριαζής

ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΞΕΡΟ ΨΩΜΙ

Ένα ιστολόγιο για τα βιβλία

Αόρατη Μελάνη

Γιώργος Κυριαζής

Ασκήσεις Ύφους

Γιώργος Κυριαζής

Swimming Around

Γιώργος Κυριαζής

Recycle_bin 2

Γιώργος Κυριαζής

ou ming

Γιώργος Κυριαζής

"Μπαμπάκης" - όπως ακριβώς με φωνάζει ο γιός μου

...όπως ακριβώς με φωνάζει ο γιός μου

Jolly Roger

Γιώργος Κυριαζής

grep Alt

σε λάθος εποχή, συλλέκτης

Ficciones

"All reading is (re)writing"

ιγ' ι'

ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ

Γιώργος Κυριαζής

Το Ιστολόγιο του Ρογήρου

για την ιστορία του Μεσαίωνα και όχι μόνο

To blog της Σοφίας

Γιώργος Κυριαζής

ο δύτης των νιπτήρων

καταδύσεις ποικίλης ύλης

Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

κατά του Ολοκληρωτισμού, απ' όπου κι αν προέρχεται

Μεσα στη Νυχτα

Όταν η ματαιοδοξία συνάντησε την αυτοψυχανάλυση

Γιάννης Η. Χάρης

Γιώργος Κυριαζής

ΑΕΙ ΣΙΧΤΙΡ

Γιώργος Κυριαζής

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και... όλα τα άλλα

marouthki

Η ζωή είναι χαρμολύπη

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

%d bloggers like this: